Rzepak ozimy - kryteria doboru odmian

2016-06-08

Jakie odmiany rzepaku ozimego wybrać?

Dla producentów rzepaku ozimego zbliża się czas podejmowania decyzji dotyczących wyboru odmian. Zastanawiają się oni nad możliwościami kontraktacji, podejmują negocjacje dotyczące umów, bądź też rozważają możliwość sprzedaży przyszłorocznego plonu na wolnym rynku. Przeprowadzają rekonesans dostępnej na rynku oferty pod kątem cech poszczególnych odmian.

 

Niezwykle ważne jest wnikliwe zapoznanie się z charakterystyką i potencjałem odmian, a także i różnego rodzaju promocjami przygotowanymi przez markę DEKALB® dla swoich klientów.

Po tegorocznych doświadczeniach, a właściwie po krótkim styczniowym nagłym spadku temperatury do minus 20ºC bez okrywy śnieżnej, kiedy w niektórych rejonach naszego kraju wymarzły prawie wszystkie plantacje, rolnicy na pewno będą brali pod uwagę zimotrwałość odmian. Tegoroczna zima, podobnie jak ta w 2012 roku, okazała się bezwzględna dla wszystkich ozimin. Kluczowym parametrem, jaki producenci będą uwzględniać przy podejmowaniu decyzji o wyborze materiału siewnego będzie zdolność odmiany do przetrwania zimy. Warunki środowiskowe, głównie klimatyczne, ciągle się zmieniają, wymagania rynku stale rosną. Firmy nasienne koncentrują się na zwiększeniu wydajności odmian, które charakteryzują się wysokim, dobrym jakościowo i stabilnym plonem. Starają się, by wyhodowane odmiany były nie tylko wysokoplenne, ale także by dać szansę rolnikowi na uzyskanie optymalnego plonu w różnych warunkach, także i stresowych. Wysokość plonu jest miarą rentowności produkcji – coraz większą wagę rolnicy przywiązują do wyboru odmian, które muszą plonować nie tylko wysoko, ale i stabilnie.

W ofercie DEKALB® pojawia się coraz więcej atrakcyjnych, spełniających wiele kryteriów odmian rzepaku. Dlatego warto rozważnie podejść do wyboru tej, która byłaby najbardziej odpowiednia dla konkretnej plantacji, zarówno z uwagi na warunki zewnętrzne, jak i przeznaczenie surowca.

W dalszym ciągu najważniejszym kryterium wyboru odmian do uprawy jest potencjał plonowania. Rolnicy starają się wybierać odmiany wysoko i stabilnie plonujące w każdych warunkach, odporne na pękanie łuszczyn i osypywanie się nasion. Cecha ta występuje tylko w systemie mieszańcowym Ogura, i  jest efektem zastosowania domieszki genów rzodkwi, przez co łuszczyny są bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne. Dzięki posiadaniu tej cechy zwiększa się bezpieczeństwo i stabilność plonu. Umożliwia to większą elastyczność w zakresie wyboru terminu zbioru i minimalizuje straty na skutek działania wiatru, deszczu, a nawet lekkiego lub średniego gradu. Minimalizacja strat w plonie rzepaku ozimego przed i w trakcie zbioru pozwala osiągnąć wiele korzyści. Nie tylko zapewnia redukcję strat spowodowanych osypywaniem się nasion, ale także zmniejsza problem występowania samosiewów rzepaku w uprawach następczych.

Odmiany klasyczne

Zdecydowana większość rolników wybiera odmiany klasyczne. To przeważnie odmiany mieszańcowe o średniej lub dużej biomasie i wysokim potencjale plonowania. Charakteryzują się mocnym wigorem jesiennym i szybkim tempem wzrostu.

Należy je wysiewać w optymalnym lub lekko opóźnionym terminie agrotechnicznym dla danego regionu tak, aby zminimalizować ryzyko nadmiernego „wybiegnięcia” roślin na jesieni i gorszego przezimowania. Przykładem takiej odmiany jest DK Exprit. Natomiast odmiany o umiarkowanym tempie wzrostu powinno wysiewać się w terminie optymalnym lub lekko wcześniejszym – DK Exquisite.

Zasadniczo wszystkie mieszańcowe odmiany klasyczne powinno się skracać zarówno na jesieni, jak i na wiosnę tak, aby ograniczyć ryzyko złego przezimowania i wylegania roślin. Na wiosnę w przypadku odmian o szybkim tempie wzrostu należy zastosować nawożenie azotowe możliwie jak najszybciej. Odmiany o umiarkowanym tempie wzrostu mogą nieco „poczekać” na azot, ale nie za długo, ponieważ może to doprowadzić do ograniczenia potencjału plonowania odmiany.

W dalszym ciągu najważniejszym kryterium wyboru odmian do uprawy jest plon. Rolnicy starają się wybierać odmiany wysoko i stabilnie plonujące w każdych warunkach. Jedną z odmian wyróżniających się pod tym względem jest DK Exception. To mieszaniec o rekordowo wysokich plonach i wysokiej stabilności plonowania w Polsce i całej Europie. Został zarejestrowany we Francji i w Czechach już po dwóch latach badań, co potwierdza wyjątkowy potencjał plonowania tej odmiany. Odznacza się mocnym wigorem jesiennym i wczesnym wznowieniem wegetacji wiosną. Bardzo dobra tolerancja na suchą zgniliznę kapustnych. Podwyższona odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie się nasion są dodatkowymi atutami tej odmiany.

Zimotrwałość – główne kryterium doboru odmian

Ostatnia zima dała się we znaki rolnikom i przypomniała o tym, jak ważny jest wybór odmian o wysokiej i bardzo wysokiej zimotrwałości.

Jedną z odmian z oferty DEKALB®, która odznacza się znakomitą zimotrwałością i po ostatniej zimie wyróżniała się na polach produkcyjnych jest DK Exquisite. To odmiana mieszańcowa charakteryzująca się optymalnym tempem wzrostu roślin jesienią, brakiem tendencji do wydłużania szyjki korzeniowej przed zimą oraz bardzo silnym systemem korzeniowym. Te cechy sprawiają, iż jest to odmiana bezkonkurencyjna pod względem zimotrwałości, co zostało wielokrotnie potwierdzone w praktyce.

Inną odmianą mieszańcową, odznaczającą się ponadprzeciętną zimotrwałością jest DK Extract. To nowa odmiana o bardzo wysokim potencjale plonowania (116% wzorca) zarejestrowana w Polsce w 2015 roku. Charakteryzuje się również znakomitą stabilnością plonowania w różnych warunkach glebowych. Jest to istotne, ponieważ cecha ta stanowi swojego rodzaju „zabezpieczenie” dla rolnika, który jest w stanie uzyskać wysokie plony zarówno w optymalnych warunkach uprawowych, jak i w przypadku stresów środowiskowych. DK Extract jest odmianą kompaktową, niższą od większości odmian klasycznych i dzięki temu mniej podatną na wyleganie roślin.

Odmiany o niskiej biomasie

Ciekawą alternatywą dla odmian klasycznych są odmiany o niskiej biomasie – odmiany półkarłowe. Są one dostosowane do niskonakładowej, ekonomicznej, technologii produkcji preferowanej przez mniejsze gospodarstwa lub półprofesjonalnych rolników.

W większości przypadków tolerują one błędy agrotechniczne, jak na przykład wczesne siewy, wysokie obsady czy opóźnione nawożenie wiosenne. Przykładem takiej właśnie odmiany jest DK Sensei. Odznacza się umiarkowanym tempem wzrostu jesienią, tworzy płaską rozetę przed zimą i nie wykazuje tendencji do elongacji szyjki korzeniowej przed zimą. Dzięki temu rośliny doskonale zimują. Odmiana jest średnio późna w czasie kwitnienia, ale bardzo wczesna w okresie dojrzewania. Ta cecha w połączeniu z niską biomasą przyspiesza i ułatwia zbiór. Najwyższe plony uzyskuje się przy średnim poziomie nawożenia azotowego. Odmiany o zredukowanej biomasie szybko zyskują na popularności wśród rolników.

Odmiany w technologii Clearfield®

W ostatnich latach coraz więcej zwolenników zdobywa uprawa rzepaku w technologii Clearfield®.

Technologia ta polega na uprawie specjalnych odmian tolerancyjnych na substancję czynną imazamoks oraz herbicyd Cleravis zawierający tę substancję. Preparat ten zwalcza tradycyjne odmiany rzepaku oraz szerokie spektrum chwastów jedno- i dwuliściennych. Zastosowanie tej technologii przynosi zalety w postaci efektywnej kontroli ilości samosiewów rzepaku oraz zwalczania chwastów w czasie aż do 4 tygodni po siewie.

Jedną z najlepiej plonujących odmian przeznaczonych do uprawy w tej technologii jest DK Impression CL. Charakteryzuje się ona nie tylko wysokim potencjałem plonowania i bardzo wysoką zawartością tłuszczu w nasionach, ale także znakomitą zimotrwałością. Odmiana ta posiada optymalny wigor i tempo wzrostu na jesieni oraz wiosną, wysoką tolerancję na choroby oraz podwyższoną odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie się nasion.

Odmiany tolerancyjne na kiłę kapusty

Dla producentów rzepaku coraz większym problemem w wielu rejonach Polski staje się najgroźniejsza z chorób występujących w tej uprawie – kiła kapusty. Na porażonych plantacjach prowadzi ona stopniowo do obniżenia plonów i w efekcie uniemożliwia uprawę.

Patogen wywołujący chorobę bardzo łatwo przemieszcza się pomiędzy polami, szczególnie na narzędziach i maszynach rolniczych. Ograniczenie rozprzestrzeniania się choroby polega przede wszystkim na utrzymania właściwego płodozmianu. Najprostszym wyjściem w tej sytuacji jest uprawa odmian tolerancyjnych na kiłę kapusty

Pierwsze tolerancyjne odmiany umożliwiały wprawdzie uprawę rzepaku na terenach zainfekowanych, ale posiadały jedynie przeciętny potencjał plonowania. Pierwszą odmianą, która przełamuję dotychczasowy kompromis pomiędzy tolerancją na chorobę, a wysokimi plonami jest DK Platinium. Została ona zarejestrowana w Polsce w 2016 roku ze średnim plonem na poziomie 109% wzorca. Oznacza to, iż odmiana ta niczym nie ustępuje najlepszym odmianom klasycznym i w wielu przypadkach przewyższa plonem najlepsze odmiany nieposiadające tolerancji na kiłę kapustnych. Cecha ta w połączeniu ze znakomitą zimotrwałością oraz dobrą odpornością na wyleganie sprawia, iż jest to ciekawa propozycja do uprawy na polach porażonych kiłą kapustnych.